GASWINNING TERSCHELLING

I-Doc. GASWINNING-TERSCHELLING  (becijfering onder voorbehoud)

WAT GING VOORAF? >  http://www.fryslan1.nl/2015/03/17/gaswinning-het-hoofd-zegt-nee/

NOS > http://nos.nl/artikel/2031599-tulip-oil-wil-deze-winter-boren-op-terschelling.html

Achter de waarheid Gesteld is, dat Nederland per 1 januari 2013 beschikte over nog 1130 miljard kuub aan aardgasreserves, waarvan in Slochteren 824 miljard. De VN stelt dat eigenlijk 80% van alle fossiele brandstoffen in de grond moet blijven om verdere opwarming van de aarde door CO2-uitstoot te voorkomen.

Nu is 80% van 1130 miljard kuub 904 miljard kuub en 20% is 226 miljard. In 2010 werd in Nederland 85 miljard kuub opgehaald waarvan 57 miljard werd geëxporteerd, 28 miljard kuub werd dus niet geëxporteerd. In 2014 en 2015 mocht 42,5 miljard kubieke meter Gronings gas worden geproduceerd na een recordwinning in 2013 van 53,9 miljard kuub. Bij deze rekenwijze zou in Groningen nog 165,8 miljard kuub gewonnen kunnen worden. Kortgeleden werd bepaald dat er in 2015 maar 39,4 mag worden geproduceerd (tot 1 juli ’15 slechts 16,5 miljard). Die reductie heeft niets te maken met het milieu maar is wel een poging om het aantal en de kracht van aardbevingen ten gevolge van aardgas-winning te beperken.

Het is duidelijk dat de Nederlandse aardgas in Groningen ofwel jaarlijks zeer beperkt ofwel niet lang meer gewonnen kan worden en daarom zijn de aardgasondernemingen naarstig op zoek naar nieuw locaties. Diverse kleinere partijen dan de NAM zijn actief op dat terrein. Zo ook Tulip-Oil, welke onderneming een oog heeft op de velden M10a/M11 bij Terschelling. Gesteld is dat het daar gaat om een winbare  2-4 miljard kubieke meter: een minieme reserve vergeleken met de Nederlandse gasexport van 57 miljard alleen al in 2010.

Het is duidelijk dat een eventueel JAARLIJKS te winnen hoeveelheid aardgas uit dit  kleine  veld geen soelaas biedt. Beter is het om dit gas te laten zitten en het Nederlandse gas uit Groningen UITSLUITEND VOOR BINNENLANDS HUISHOUDELIJK GEBRUIK te benutten en dus industriële toepassingen en export zo mogelijk onmiddellijk te stoppen.

Noordelingen in ACTIE.

Het veld TULIP-OIL M10a/M11  (Terschelling-Noord) 

lees ook: http://nos.nl/artikel/2031599-tulip-oil-wil-deze-winter-boren-op-terschelling.html

Meer info over dit project vind je op > http://gastvrijterschelling.nl/gastvrij-terschelling > Actiegroep gasTvrij-Terschelling.

Er is berekend, dat om 20% minder te winnen Gronings aardgas te compenseren met gaswinning uit kleine velden, dat er ELK JAAR 1000 putten zouden moeten worden geslagen. De velden M10a/M11 van Tulip-Oil hebben naar schatting een oppervlak van 24 km2 en heel misschien een winbare hoeveelheid gas van 2,5 miljard kubieke meter.

Dat gas onder Terschelling heeft een andere samenstelling dan het Slochteren-gas. Het zou   verontreinigd zijn met 500 miljoen m3 CO2, een broeikasgas waar  het allemaal om gaat. Na aftrek van die hoeveelheid CO2 en ook nog de energie uit aardgas nodig om dat CO2 uit het Terschelling-gas te halen, op te slaan, te koelen tot ongeveer het absolute nulpunt, terug te pompen in het veld of naar elders te transporteren, blijft er dan misschien 2 miljard kuub bruikbaar aardgas over. Een minieme hoeveelheid vergeleken met de mogelijkheid om minder Slochteren-gas te winnen en dat alleen te benutten voor binnenlands huishoudelijk gebruik.

Er wordt door Tulip-Oil gesteld dat CO2 in het veld terug gepompt zou kunnen worden. Samen met de stelling, dat er ook FRACKING nodig zou zijn, kan dat duiden op een DUNNE LAAG aardgashoudende LEISTEEN. Is dát het geval, dan is de exploitatie niet alleen een LANGDURIGE KWESTIE maar ook een zeer KOSTBARE.

Technisch gezien is het niet zo’n probleem om aardgas uit dit veld te halen, maar er is steeds meer voor energie nodig. want hoe lager de velddruk is en wordt bij gedeeltelijke leging, des te meer pompen er nodig zijn en des te hoger wordt het electriciteitsverbruik daarvan.

 INVESTEREN IN SCHALIEGASWINNING ? DOM, HEEL DOM.                                Zie > https://www.schaliegasvrij.nl/2015/06/06/and-another-one-bites-the-dust/

  Beter van niet-stempelBij gebruikelijke SCHALIEGASWINNING moeten gedurende mogelijk 10-20 jaar telkens nieuwe boringen met fracking worden uitgevoerd. Want om het gas los te maken uit leisteen (SCHALIEGAS) moet dat worden gebroken. En bij die methode komt per breekpunt maar weinig gas vrij. Om het gehele veld open te breken zijn dan dus heel veel putten nodig, van waaruit eerst VERTICAAL of SCHUIN geboord kan worden en daarna op de juiste diepte met een bochtje horizontaal. Het gaat dan ondergronds om maar 1000 meter vanaf de bocht.
Tulip-Oil geeft aan dat er 4-5 putten nodig zijn voor dit grotendeels onder de Noordzee liggend veld van 24 km2 , maar dat lijkt me een sterke onderschatting. Hieronder een schets van het woud aan boorleidingen bij schaliegaswinning, maar dan ondersteboven.

Winning schaliegas, lei-dingen.

————————————————————————————

Een blinde schildpad, vleermuis, geit, octopus….en een olifant.
Dit verhaal is een bewerking van een eeuwenoude legende, De blinden en de Terschelling-NoordOlifant. Het komt voor in het gedicht De Tuin van de Waarheid van de Perzische dichter Sana’i van Ghazna (begin 12de eeuw). Het is terug te voeren op een boeddhistische legende uit de 2de eeuw voor Christus.
Tussen twee bomen, hoog boven gras en grond, slapen in een hangmat Schildpad, Vleermuis, Octopus, Vogel en Bok. Ineens schrikt Schildpad wakkeren doet zijn ogen open, maar hij ziet niets, want de nacht is zwart. Er is geen maan.Er zijn geen sterren.” “Hé,” fluistert hij. “Horen jullie wat ik hoor?”
Eén voor één gaan in de pikdonkere de vijf dieren af op het onbekende geluid. Ze komen iets groots tegen, dat op de tast proberen te herkennen. Het is iets, maar wat? De schildpad voelt iets wat lijkt op zijn eigen poot. “Het is een reuzen-schildpad”, zegt hij. De vleermuis fladdert rond en bestudeert iets groots wat op een vleugel lijkt. Hij zegt: “Het lijkt wel een reuzen-vleermuis”. De octopus voelt iets als een inktvisarm en beweert: “Het is een reuzen-octopus”. De vogelt voelt iets als zijn snavel en stelt kordaat :”Dit is een vogel, maar wel een hele grote.” En de bok betast de achterkant van het wezen en concludeert: “Dit is een erg grote bok, wat ik voel een grote sik”.

Allemaal denken ze iets anders te voelen in het grote onbekende object in het duister. Totdat Olifant, zich luid trompetterend en aardschuddend bekend maakt.
Een vergelijking tussen de olifant en aardgasvelden: al een halve eeuw (zo niet langer) proberen technici en wetenschappers uit te vogelen wat zich afspeelt bij olie- en gaswinning in de diepe ondergrond. Elke discipline denkt er het zijne van. Al tijden wordt aangegeven dat de hedendaagse kennis ontoereikend is.

De moraal van de legende is wel duidelijk: je krijgt pas volledig beeld van de werkelijkheid als je bereid bent elkaar aan te vullen. Tulip-Oil is een jonge onderneming, die vrijwel elke expertise moet inhuren. De aanname dat het exploiteren van dit kleine veld een goede zaak is, valt ernstig te betwijfelen.

“Ik ben eruit,” fluisterde Bok. “Jongens, dit is een ernstige zaak: voor ons staat een joekel van een Schild-Muis-Octo-Vogel-Bok!”

—————————————————————————————-

Terugvoer of atmosferische uitstoot van CO2 ? HOE DOM KUN JE ZIJN?

TulipOil stelt dat bij de exploitatie van het aardgasveld Terschelling CO2 geïnjecteerd zou kunnen worden. Bij de ontdekking en analysering van het veld is een hoeveelheid van 14,3% CO2 bepaald. Dat broeikasgas ( tenminste 500 miljoen m3 ) moet vrijwel geheel uit het gewonnen gas worden verwijderd.

TulipOil opperde zelfs, dat het verwijderde CO2 in de atmosfeer losgelaten zou kunnen worden. Waarschijnlijk gaat TulipOil daarvan uit voor tenminste één winningsjaar. Maar is er niet de noodzaak én de vereiste dat er MINDER (en niet meer) CO2 de atmosfeer in mag?

– Beide uitspraken van TulipOil zijn de domheid ten top. Het verbruik (en dus de winning) van fossiele brandstoffen moet juist met 80% worden  verminderd, om verdere opwarming van de aarde door CO2-uitstoot te voorkomen. Dan is 500 miljoen m3 CO2 de lucht inblazen out-of-the-question. En  CO2-terugvoer is technisch én economisch niet haalbaar. Bovendien is die optie een tijdelijke omdat het percentage CO2 in het gewonnen gas daarmee nóg groter wordt ofwel de buffer afgevangen CO2 wordt steeds groter.

– Omstreeks 2009 zou er in Drachten een ZEPP-installatie (een Zero-Emission-Power-Plant) worden gebouwd waarbij CO2 in een bijna-leeg gasveld bij Drachten zou worden gepompt. Onder meer dát project en een dergelijk project van SEQ bij Chorus-IJmuiden (CO2-afvang onder de oxyfuel-methode) bleek technisch niet te deugen én financieel onhaalbaar. De samenwerking met diverse andere partijen ( als ENECO) werd per vonnis van de Rotterdamse rechtbank op 13-06-2013 afgebroken.
Zie daarvoor: http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBROT:2012:BW8951

Geen Goed Idee

– Het ZEPP-project te Drachten (CO2-terugvoer), het plan van Shell om onder Barendrechtse woonwijken CO2 in leegkomende gasvelden te pompen en de plannen voor CO2-opslag in Noord-Nederland zijn niet voor niets ALLE afgeblazen. Ook was er sprake van het SEQ-plan voor CO2-terugvoer in een veld van Gaz de France ( G17d-A/Ap boven Terschelling…ook gecanceld.

demonstratie_tegen_co2_opslag

– CO2 afvangen, comprimeren, opslaan (af te koelen tot het absolute nulpunt) en trans-porteren kost enorm veel energie en dus geld. Dat maakt Terschelling-gas onbetaalbaar voor de inkoop-organisatie GasTerra. Wordt het gecomprimeerde CO2 in het veld terug-gevoerd via een groot aantal extra putten? Of wordt het per boot, per pijplijn naar Ameland of door het WAD naar de wal vervoerd? Wat gebeurt er daar dán mee? Basisvragen, waar blijkbaar nog niet over is nagedacht.

DEPPEN

              In deze VERDIEPING  meer over het gevaar van het CO2-gas:

Zaterdag 160808:   ALS UIT EEN RAMPENFILM
In de lakfabriek van de firma Dyrup in Mönchengladbach vatten spaanders en karton vlam. Een pas geïnstalleerde, ultra-moderne CO2-blusinstallatie treedt in werking. De uitstromende CO2 dooft de brand, maar het ventiel bleef openstaan. De volledige inhoud van de CO2-tank werd geloosd. Het gevaarlijke gas, reukloos én onzichtbaar, verspreidde zich in de omgeving.
Buurtbewoner Michael Feldges: “Plotseling blafte onze hond en sprong op. Toen ik met haar naar buiten ging, begon Laika te wankelen. Ik draaide me om, pakte mijn twee jonge kinderen en vluchtte van de fabriek weg”.
Bouwvakker Bernd Wintzen: “Toen de motor van mijn vrachtwagen stopte, stapte ik uit. Plotseling had ik geen lucht meer. Ik ben neergevallen en kwam pas weer bij in een zuurstoftent”.
Zo dicht was de gaswolk, dat de motoren van de eerst aangekomen brandweerwagens afsloegen. Zes brandweerlieden zonder zuurstofmasker vielen meteen neer. Maar voordat de hulpverleners de bewoners van de wijk Güdderath konden bereiken had het gas hén al bereikt. Degenen die uit het raam keken, zagen mensen op straat plotseling ineenzakken. Een motorrijder kwam tot stilstand en viel om met zijn motor. Ook                          automobilisten zakten achter het stuur in elkaar of vielen bij het uitstappen op straat. Deze berichten werden door de politie bevestigd.
Ter plekke moesten meerdere mensen gereanimeerd worden. Minstens 107 mensen met ademhalingsproblemen moesten ter plekke worden behandeld.

In het plaatselijke ziekenhuis werden 19 mensen opgenomen, één persoon ligt op intensive -care. Een noodarts: “Dat was op het kantje”. Ongeveer 500  hulpverleners van brandweer, politie, Rode Kruis enz waren snel ter plekke. De omgeving in een straal van 2 kilometer rond de fabriek werd afgezet. Uit de omliggende 50 woningen werden de bewoners geëva-cueerd. Er kwamen twee helikopters aan te pas om CO2 weg te blazen 1). Het was windstil. Brandweerlieden gingen later de deuren langs om de woningen vrij van CO2 te blazen. Een afslag van de A 61 werd afgesloten, het plaatselijke treinverkeer werd stilgelegd.

Het is m.i. te danken aan een snelle erkenning van het probleem, de krachtdadige en massale inzet van hulpverleners dat dit “ongeval” niet een echt grote ramp werd. In een dichter bevolkt gebied als Nederland ( bij een minder goed-georganiseerde hulpverlening) zou dat wel eens anders kunnen zijn.

Bovendien ging het bij Shell-Pernis en bij de CO2-opslagplannen van Rotterdam om een zeer groot volume van 99% zuiver CO2 en een zeer lang leidingtraject. Zelfs een klein gaatje van 5 millimeter ergens in een CO2- transportleiding of opslagtank kan er de oorzaak van zijn dat mensen in een omtrek van 100 meter binnen enkele minuten kunnen sterven. 

1) Niet slim want ook de motoren van een helikopter hebben ZUURSTOF nodig.

2) Zoogdieren als muizen sterven na ca 2 minuten aan het gas. Mei 2015. Er was een Europees verbod op het doden van ganzen met CO2. Als uitzondering gebeurde dat wel rondom Schiphol. Maar nu is dat algemene verbod opgeheven. Het gevolg is dat een aanmerkelijke hoeveelheid van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer terecht komt.

CO2-verzekering

FRACKING van LEISTEEN (schaliegaswinning) ?

Voor gaswinning uit het veld Terschelling-Noord oppert Tulip dat de fracking-methode gebruikt zou moeten worden maar dan ZONDER CHEMICALIËN? Alleen met WATER en ZAND?  Bij mijn weten gaat het bij Terschelling-Noord inderdaad om ZANDSTEEN en niet om LEISTEEN. Maar TulipOil gaf ook aan, dat er harder gashoudend materiaal (iets tussen zandsteen en leisteen?) aanwezig is.

Het aardgasveld in Groningen bestaat ook uit ZANDSTEEN. In de ruimten tussen de zandkorrels bevindt zich het gas, wat zich daaruit vrij gemakkelijk laat winnen. Uit harder materiaal (LEISTEEN of SCHALIE)  gas te halen is heel wat lastiger. Er is gesteld dat de gashoudende laag van het veld Terschelling-Noord vrij DICHT is, waardoor ook hier hydraulische fracking (maar dan zonder chemische stoffen) nodig is. Het gaat dan om opwekking van een zeer hoge druk waarvoor veel energie nodig is.

            Fracking-praktijken in de V.S.

           https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=uokmsSi7LTY

Bij echte SCHALIEGASWINNING ofwel “hydraulic fracturing’ wordt water (met daarin onder meer toxische, corrosieve, carcinogene en radioactieve stoffen, zoals benzeen, kwik, arseen en radium 226) onder zeer hoge druk in de gashoudende ondergrond geperst. Hierdoor worden kleine scheuren in de schalielaag vergroot, waardoor gas uit de nabije omgeving richting de boorpijp kan stromen. Resten van de fracking-vloeistoffen (zo’n 25 %) met het kanker-verwekkende benzeen en andere giftige substanties kunnen in het grond- en oppervlak-tewater terecht komen *)

De fracking-stoffen kunnen worden beschouwd als smering tussen aardlagen. Daardoor veroorzaakt fracking verschuivingen en kleine aardbevingen. Deze techniek kost veel energie, waardoor het verbruik van fossiele brandstof (dus ook de CO2-uitstoot)  zal stijgen.

Diverse boorlocaties voor fracking boven een gashoudend leisteen-veld.

aerial-view-of-fracking

Tenslotte nog een samenvatting van kwalijke kanten bij schaliegaswinning:

1. Schaliegashoudend gesteente zakt erg snel in tot 80-90% binnen drie jaren.

2. Winning is bijzonder kostbaar, vele malen duurder dan winning van olie of gas uit conventionele bronnen.

3. Fracking veroorzaakt milieuschade omdat de boorvloeistof zeer toxisch is en soms waterhoudende lagen worden verontreinigd.

4. Omdat elke boorput een kleine opbrengst heeft moet in een groot veld een groot aantal boringen worden gedaan waardoor een grote schade ontstaat aan wegen en bruggen. Tot nu toe wordt deze schade niet mee-berekend waardoor uiteindelijk de belastingbetalers voor de herstelkosten opdraaien.

Goed of fout?

      Terschelling-Noord

VRAGEN – VRAGEN – VRAGEN -VRAGEN – VRAGEN – VRAGEN

De voorlichting van Tulip-Oil lijkt me niet wat het zou moeten zijn…té laat, onvolledig maar vooral verwarrend.
In de Tweede Kamer komen enkele vragen aan de orde:
Vragen van de PvdA, Christen-Unie, GroenLinks …… aan de Minister van Economische Zaken over de gaswinningsplannen op en rond Terschelling .
– Klopt het dat er grote hoeveelheden CO2 zullen vrijkomen in het begin van het project omdat ze nog niet teruggepompt kunnen worden? Zo ja, kunt u een indicatie van de hoeveelheid en de mogelijkheid om hier iets aan te doen?
– Welke risico’s brengt het terugpompen van CO2 met zich mee, zowel op milieuvlak als op veiligheidsgebied?
– Kunt u aangeven of er risico’s zijn voor de zoetwatervoorraad die Terschelling herbergt? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
– Wordt er bij de mogelijke winning gebruikt gemaakt van stoffen die schadelijk zijn voor het milieu? Zo ja welke en hebben deze ook risico’s voor de zoetwatervoorraad?
– Hoe wordt bij projecten zoals deze het nationale belang van gaswinning afgewogen tegen bescherming van bijzondere natuur en zoetwatervoorraden?
– Deelt u de mening dat het onvoorstelbaar is dat naar gas geboord wordt in een kwetsbaar natuurgebied dat bovendien op de UNESCO Werelderfgoed-lijst staat? Bent u bereid een moratorium in te stellen op nieuwe delfstoffen-winning onder de Waddenzee?
– Hoe verhoudt uw besluit om de komende maanden minder gas in Groningen te winnen zich tot de nieuwe winningslocaties in Friesland?   Deelt u de mening dat verminderde gaswinning in Groningen niet mag worden afgewenteld op andere gebieden?
-Mag er in zijn algemeenheid geboord worden naar gas binnen een Natura2000-gebied?
-Tulip Oil noemt een jarenlange verstoring van de natuur als mogelijk gevolg van gaswinning. Is dit in de ogen van de minister een acceptabel risico?
-Worden de risico’s voor de natuur en het toerisme meegewogen in de beslissing over vergunningverlening?
-Klopt het dat het gas onder Terschelling voor 14% uit CO2 bestaat? Brengt dit aanvullende risico’s met zich mee?
– Is het bij vergunningverlening Tulip Oil toegestaan om horizontaal te boren? Welke risico’s brengt dit met zich mee?
– Is het bij vergunningverlening toegestaan om te fracken? Welke risico’s brengt dit met zich mee?
– Is het bij vergunningverlening toegestaan om de gaswinning te stimuleren met zuren?  Welke risico’s brengt dit met zich mee?
– Hoe groot is de kans op een blow-out bij boring op Terschelling? Welke effecten zou een blow-out kunnen hebben?
– Wat zijn de financiële consequenties indien de meest verstrekkende risico’s van   gaswinning op of bij Terschelling optreden?
– Is Tulip Oil in staat om deze risico’s financieel te dragen?
– Heeft Tulip Oil genoeg eigen vermogen om milieuschade te vergoeden?
– Wat is naar uw inschatting het winbare volume van het gasveld bij Terschelling?

Gauw VORT

 In de tekst hierboven komen diverse ongewisheden naar voren. Zo wordt gesteld dat het daar aanwezige aardgas zo’n 14,1% aan CO2 bevat. Bruikbaar aardgas mag geen CO2 bevatten, dus moet het daarvan worden gescheiden. CO2 is een broeikasgas. Algemeen wordt erkend dat om verdere opwarming van de aarde te voorkomen er zo weinig mogelijk CO2 in de atmosfeer mag worden uitgestoten.

-Uit een studie van de Universiteit van Cambridge.

Chris Hope, a parliamentary adviser and reader in policy modelling at the Judge Business School in Cambridge: “Shale gas will contribute to climate change in two ways, from carbon dioxide emissions when the gas is burned, and from the fugitive emissions of underground methane that leak into the atmosphere when the gas is extracted.”

MobilOil geeft aan dat de kooldioxide (zeker in de beginfase) de lucht in kan worden geblazen (ofwel -in een later winnings-stadium – in het veld terug geperst zal kunnen worden).

Het afgescheiden CO2 moet ERGENS in geconcentreerde vorm worden opgeslagen, gecomprimeerd en tot bijna het absolute nulpunt worden opgeslagen. De vraag is ook…vanuit welke locatie wordt HOE het veld aangeboord? Eén locatie op land en elf boorlocaties op de Noordzee? Wordt alle CO2 uit het veld op één landlocatie afgescheiden en vandaar getransporteerd, ofwel het veld ingeperst ofwel vervoerd naar bv een centrale boorlocatie op Ameland of via een speciale pijplijn door de Waddenzee naar de wal? En wat gebeurt er dan daar met dat gevaarlijke spul?

Eigenlijk is het simpel. CO2 moet worden afgevangen en opgeslagen (CCS) zolang het veld niet (bijna) uitgeput is. De lucht inblazen geeft opwarming van de aarde, een praktisch gebruik ervan in de directe omgeving is er niet. Scheiding, opslag, transport en terugvoer onder koeling zou meer energie (bewerkt aardgas en brandstof voor vervoer) kosten dan CCS oplevert. Het is een “end-of-the pipe”-technologie. Het voorkomt of vermindert CO2-uitstoot niet. Het broeikasgas wordt alleen verplaatst.

onder ons & zonder ons

TulipOil is een jonge maatschappij, die vrijwel alle expertise moet inhuren. De techniek van CO2-afvang en opslag is nog lang niet ontwikkeld. Mede gezien de kosten van CCS én het ontbreken van toepassingsmogelijkheden voor het afgevangen geconcentreerde CO2-gas *) dan zou ik zeggen: BEGIN ER NIET AAN. En dát betekent…LAAT DAT GAS MAAR ZITTEN.

En dan nog dit: aardgas staat onder hoge druk, vaak zo’n 600 bar. Bij het aanboren van een gasreservoir kan een “blow-out”, een oncontroleerbare uitbarsting plaatsvinden. Om dat te voorkomen wordt het gas eerst afgefakkeld, want de infrastructuur om het gas via een pijplijn af te voeren is er nog niet. Zo wordt zo’n 30% van het jaarlijkse verbruik van de EU afgefakkeld. Dat houdt dus ook in, dat 30% van de op Terschelling verwachte aardgasvoorraad de lucht ingaat ( met een grote uitstoot van broeikasgassen als methaan, ethaan, propaan en CO2) waarmee het volume van het af te vangen bruikbaar aardgas aanmerkelijk kleiner zal zijn dan de huidige schatting van het volume aardgas in het veld.

TulipOil schat dat er in het veld Terschelling-Noord 2 tot 4 miljard kuub gas aanwezig is. Nogal een verschil. Als we van de laagste schatting van 2 miljard uitgaan, ermee rekening houden dat het veld vanwege té lage velddruk nooit helemaal leeggehaald kan worden, dat er een aanmerkelijk percentage (30%?) onbenut zal worden afgefakkeld en dat 12% van de rest bestaat uit CO2, dan blijft er weinig bruikbaar aardgas over.

Als daarbij de enorm hoge kosten, mede door eventuele fracking en/ CCS, nulmeting van bebouwing in Hoorn, aardbevingbestendig maken van gebouwen, schade-herstel van opstallen, winningslocaties en wegen, sanering van vervuilde terreinen en waterlopen, extra zandsuppletie langs de kust van Terschelling , enzovoort…….enorm groot zullen zijn en het gewonnen gas daarom onverkoopbaar……dan zou ik zeggen: BEGIN ER NIET AAN, LAAT DAT GAS MAAR ZITTEN.

*) Tot nu toe zijn alle pogingen mislukt of gecanceld om in Nederland CO2 onder de grond te schoffelen, zowel in Drachten (SEQ-ZEPP) als in Barendrecht (Shell), als in Noord-Nederland als bij IJmuiden (SEQ-Chorus). Op dit weblog lees je daarover meer………..

—————————————————————————————–

24 februari 2015:

Gemeenteraad Terschelling

spreekt zich uit tegen gasboringen.

-Maar deze locale afwijzing zal TulipOil niet kunnen remmen. Uiteindelijk kan de Minister van EZ met hulp van de crisis- en herstelwet zijn/haar keuze doordrukken. Natuurlijk spelen emoties en de publieke opinie een rol (dat is ook een thema van het aankomende congres over CO2-opslag CATO in Rotterdam) maar inhoudelijke, technische weerlegging van het Tulip-plan is nóg belangrijker.

De veiligheid van burgers is bij aardgaswinning nooit bepalend geweest. De opbrengst, het eigenbelang wel. Na de recente aardbevingen in Groningen ( ze gaan maar door) zal “de politiek” er toch aandacht aan moeten besteden. Tot en met 23 maart 2015 is er de mogelijkheid om te reageren op het concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het milieu-effect-rapport van de Structuurvisie Ondergrond.

De Stichting Co2ntramine gaf samengevat de onderstaande conclusie en vragen het rapport in te trekken en eerst een discussie te openen over de fundamentele ethische en maatschappelijke vragen :

  • U doet alsof er inspraak is over gaswinning uit het Groningen-veld, terwijl daarover al besluiten genomen zijn.
  • U komt zonder argumenten opnieuw met de mogelijkheid van opslag van CO2 in bijna lege gasvelden.
  • U betrekt de opslag van kernafval in de noordelijke zoutkoepels niet in uw visie, hoewel u binnenkort wel met een plan hiervoor komt.
  • U doet alsof de deelname van de bevolking tot nu toe goed is verlopen, terwijl u voorbijgaat aan fundamentele ethische vragen over het gebruik van de ondergrond, een reden waarom de Stichting Co2ntramine uw publieksparticipatie niet serieus kan nemen.

———————————————————————————————————–

Wat mij betreft is de grote vraag of er überhaupt verder onderzocht, aangeboord en gewonnen zal worden. Immers: het is een KLEIN veld, wat al heel lang ongemoeid is gelaten. HOEZO ? De ramingen van de hoeveelheid aanwezig gas én een mogelijke productie-periode zijn uiterst vaag. Al heel snel kan -bij exploitatie- de gasdruk zó laag worden dat het de moeite en de kosten niet waard is om verder te gaan.

Omdat CO2 verwijderd zal moeten worden, ontstaat er hier een situatie dat er geen afname is voor het aardgas ( er is geen electriciteitscentrale aan gekoppeld), noch voor restwarmte, noch voor afname van CO2 (frisdrank-industrie, kassenteelt). CO2-afvang, opslag/transport is eer ZEER kostbare zaak, dus is het ook om die redenen onzinnig om dit project gaswinning Terschelling op te starten.

Want dit veld bevat immers een veel te groot percentage CO2 (14,3 %), wat afgevangen zal moeten worden. Dat broeikasgas terugvoeren in het veld om daardoor meer methaan te winnen is en technisch en economisch gezien geen optie. CO2-afvang ( ook bij de post-combustion-methode met amines) kost veel energie en er ontstaat een grote hoeveelheid chemisch afval. Het gevolg van niet terugpompen van CO2 is, dat er een forse gashoeveelheid onder een té lage velddruk achterblijft.

Bij een reële schatting van de gasvoorraad in Terschelling-Noord en na aftrek van het volume dat om milieuredenen zal moeten achter blijven (80%), na aftrek van het verlies aan gas bij affakkeling en na aftrek van het af te vangen volume aan CO2, komt het me voor dat er maar heel weinig winbaar/bruikbaar aardgas overblijft.

Regelrecht in strijd met alle milieuverdragen en nationale intenties tot CO2-reductie op korte- en lange termijn is denkelijk het affakkelen van aardgas (en dus CO2) in de startfase omdat er nog geen transportleiding voor afvoer van het eerst gewonnen aardgas naar elders aanwezig is. Plus het feit dat een groot percentage CO2 moet worden afgevangen en opgeslagen totdat het eerste deelveld vrijwel geheel geleegd is. Ook die hoeveelheid kan dus NIET in dat eerste veld worden terug-gepompt en zal denkelijk de atmosfeer in worden geblazen (zoals TulipOil zelf al meldde). Tezamen komt het erop neer dat ongeveer een vijfde van de totale hoeveelheid CO2 uit het gehele complex de lucht in gaat.

Terugvoer van eerst opgeslagen, geconcentreerd CO2 is m.i. ook geen mooie optie omdat dát CO2 onder hoge druk van 200 atmosfeer en lage start-temperatuur van MINUS 75 graden Celsius teruggevoerd moet worden naar een-veld-van-oorsprong op 2-3 km diepte, staande onder een hoge druk van bijvoorbeeld 166 atmosfeer en een temperatuur van PLUS 80 graden Celsius.Waarbij dat gas UITZET en dus afkoelt en dus zorgt voor ijs-afzetting van CO2 en water. Waarbij de CO2-invoer ter plekke zal stagneren. Ergo….. CO2-terugvoer zal ontzettend LANGZAAM gaan…langzamer dan aardgaswinning.

>  Maar…er dreigt een ANDERE OPTIE voor TulipOil om CO2 te lozen…namelijk via het nationale gasnet. Want begin april 2015 is de GASNORM gewijzigd. Hierin werd de toegestane hoeveelheid STIKSTOF en CO2 in het aardgas voor kleinverbruikers VERHOOGD van 3 % naar 8%. Dat zou de mogelijkheid kunnen geven voor TulipOil en andere exploitanten van kleine gasvelden om te winnen aardgas met een hoger gehalte te mengen met aardgas met een gering percentage N2 of CO2, waarbij VIA DE CONSUMENT een grote hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer verdwijnt. En dát is ook tegen de intenties van de VN.

MILIEUSCHADES: bodemdaling en aardbevingen.

Een beetje scepsis en achterdocht over de praktijk van gaswinning kan dus geen kwaad. Als bijvoorbeeld bij off-shore gaswinning eerst alle CO2 uit het opgehaalde gas wordt gescheiden en daarna met bv 900 ton/per 24 uur in de atmosfeer wordt losgelaten, dan ben je niet goed bezig.

De vraag is of TulipOil (een kleine onervaren speler bij energie-winning) zonder ervaring de benodigde complexe klus kan klaren. Want waarom heeft Ascent Resources het veld onbenut laten liggen en in 2014 haar belangen in de opsporingsvergunningen M10a en Terschelling aan Tulip Oil Netherlands verkocht?

Als bij gaswinning tot 4 miljard kuub de zeebodem met eenzelfde volume verzakt, als tengevolge daarvan de duinenrij sterker afkalft dan anders, als er 4 miljard kuub zand uit zee moet worden verplaatst naar de Terschellinger duinkust, dan ben je niet goed bezig. Hetzelfde geldt voor bodemverzakking, ontregeling van de waterhuishouding in veengebieden.

Permalink voor ingesloten afbeelding

Het voorland van Terschelling-Oost. Bodemdaling bij Ameland door gaswinning.        Duin, kwelder en Wad is al 40 cm gezakt.

Dan is er nog de vraag WELK WATER, ZAND en CHEMICALIËN  wordt gebruikt in het voor fracking ? Duinwater, drinkwater, zeewater? Duinzand of zand uit zee?

En hoe zit het met gedurende 10-20 jaar door zeer zwaar beladen vrachtauto’s aan afvalwater, gruis en/of CO2, gereden wegen op Terschelling?

aardbeving bij Huizinge.

Het zal zo langzamerhand wel duidelijk zijn, dat aardgaswinning (en zoutwinning) altijd gepaard zal gaan met bodemverzakking en aardbevingen. Niet bij de start van winning, maar vertraagd, soms decennia later. De bodem (ook op 3 kilometer diepte) verzakt doordat de opwaartse druk afneemt. De verzakking kan sneller gebeuren bij de fracking-techniek. Verzakking en de ernst van een aardbeving is onvoorspelbaar omdat niemand zo diep in de ondergrond kan rondkijken. De “olifant” ( het gasveld) ligt daar en het gedrag ervan is (bij gaswinning) NIET te voorspellen. Ik vergelijk dat wel met een inzakkende soufflé. De inklinking kan gladjes zijn met aan de randen enkele centimeters, midden in het veld tot meters. Maar de aardlagen en het aardoppervlak kan ook gebroken, gescheurd zijn op totaal onvoorspelbare plekken.

23 april 2015.

De Tweede Kamer wil dat de plannen voor het boren van gas bij Terschelling worden stopgezet. De politici vragen minister Kamp om de vergunningsaanvraag van Tulip Oil te bevriezen. TulipOil wilde al komende winter beginnen met boren.

De Kamer stelt dat het Waddengebied de status van Werelderfgoed heeft en benadrukt dat de gemeenteraad van Terschelling zich unaniem tegen de gaswinning heeft gekeerd. De politici verzoeken de regering om alle vergunningsaanvragen voor boringen op de Waddenzee voorlopig op te schorten. Het probleem voor EZ is dat de boringen op het eiland zelf en langs de kust op de Noordzee kunnen plaatsvinden.

Lees ook 28 april 2015: http://www.fryslan1.frl/2015/04/28/minister-krijgt-knuppels-tegen-gaswinning/

Mei 2015. Rusland vermindert dit jaar voor de tweede maal de gasproductie/export. Dit vanwege de verminderde vraag  in West-Europa en de lage prijs per m3.

Mei 2015. Op woensdag 27 mei gaat een Terschellinger delegatie naar den Haag voor een manifestatie tegen gaswinning. De tweede kamer voert dan het energiedebat waarbij het plan van TulipOil ook aan de orde komt.

Mei 2015. Hierbij nog een bijdrage van Tjeerd Siderius op FRYSLÂN 1, onder meer over kankerverwekkende amines: Terschelling is GEEN BOOREILAND. ( http://www.fryslan1.frl/2015/05/11/terschellinger-angst-om-co2/)

ACTUEEL  Debet 2e-kamercommissie onder meer over gaswinning Terschelling.
De PvdA is TEGEN gaswinning bij Terschelling. Minister Kamp wil eerst het energie-akkoord aanpassen en wil besluitvorming over de vergunningaanvraag van TulipOil pas daarna nemen. Een vernieuwde mijnbouwwet wordt in oktober 2015 behandeld en zal medio 2016 kunnen gelden. Intussen wil Kamp een aanvraag van TulipOil ( of een andere partij) voor een winningvergunning aanhouden. De bestaande vergunning voor onderzoek en opsporing zal in september 2015 verlopen . Het is de vraag of het verstandig is om een nieuwe vergunnningaanvraag op te stellen en te gaan behandelen.

 
Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s